‘Mekke Anlaşması’ teklifi komisyonda (2)

‘BÖLGEMİZ TARİHİN EN SORUNLU DÖNEMLERİNDEN BİRİNDEN GEÇİYOR’

Ardından Dışişleri Bakan Yardımcısı Levent Gümrükçü milletvekillerinin anlaşmanın süresi, çekilme ve katılma şartları ile ilgili sorularını yanıtladı. Leven Gümrükçü, ittifaka yeni bir üyenin katılmasını tarafların ortak onayı ve TBMM’nin onayına bağlı olacağını belirtti. Anlaşmayla Türkiye’nin hangi güvenlik açığını kapatacağına yönelik soru üzerine Gümrükçü şu ifadeleri kullandı:

“Kabul etmemiz gerekiyor ki, bölgemiz herhalde tarihin en sorunlu dönemlerinden birinden geçiyor. Yani on yıllar boyu devam eden sorunlar, esasında bölgemizin potansiyelini hayata geçirmemize engel oluyordu ama son dönemde artan çatışmalar ve savaşlar tabiatıyla bölgemizi çok daha sorunlu, sıkıntılı bir duruma soktu. Ve tabii ki bu Orta Doğu’nun çok önemli bir ülkesi olan Türkiye, bölgedeki her krizden doğrudan veya dolaylı şekilde etkileniyor. Bu zaman zaman sınırlarımızın güvenliğine doğrudan bir tehdit şeklinde olabiliyor. Zaman zaman terörizm nedeniyle, zaman zamansa ülkemizin ekonomisi üzerinde oluşturduğu baskılar ve sıkıntılar çerçevesinde oluyor. Ve artık bugün geldiğimiz noktada; bu sorunların çözümü için dışarıdan genel manada uluslararası toplumun veya belli bazı aktörlerin gelerek bu sorunları bizim için çözmesini beklemek mümkün değil. Esasında bu yöntem bugüne kadar hiçbir zaman olumlu bir sonuç doğurmamıştı ama artık bu yöntemin geçerliliği iyice kayboldu.”

‘SAVUNMA HÜKÜMLÜLÜĞÜNÜ DEVREYE GİREBİLMESİ İÇİN MUTABAKAT YAPILACAK’

Anlaşmanın herhangi bir ülkeye karşı olmadığı için ortak bir tehdit unsurunun belirlenmediğini kaydeden Gümrükçü, İran, İsrail ve Hindistan’ın anlaşma ile ilgili olumsuz bir açıklama yapmadığını söyledi. Anlaşmaya katılım şartlarını anlatan Gümrükçü, anlaşma ile ilgili NATO’yu bilgilendirdiklerini ve ittifak ortaklarından anlaşmaya olumlu yaklaştığını hatırlattı. Gümrükçü anlaşma ile Türkiye’nin barış diplomasisini sürdürdüğünü aktardı ve Pakistan ile Afganistan, ABD ve İran arasında yürüttüğü müzakerelerde Türkiye’nin aktif rol aldığını da ekledi. Anlaşmanın savunma amaçlı olduğunun altını çizen Gümrükçü, “Kolektif savunma hükümlülüğünün devreye girebilmesi için öncelikle taraflardan birinin talepte bulunması gerekiyor. İkinci maddede belirtildiği gibi, bu konuda yapılacak olan objektif bir değerlendirmeye müteakip sağlanacak desteğin kapsam ve niteliğine karar verilecek. Objektif değerlendirmeden kasıt sadece talepte bulunan taraf devletin ortaya koyacağı değerlendirmeler değil, 3 ülkenin yapacağı duruma ilişkin yapacağı değerlendirmeler kast ediliyor. Ve tabi ki burada sağlanacak desteğin kapsam ve niteliğine de öncelikle kendi kararlarımız ve taraflar arasındaki mutabakat ile yapılacak” diye konuştu.

‘ASKER KONUŞLANDIRILMASI SÖZ KONUSU DEĞİL’

Gümrükçü, Türkiye’nin son gelişmeler çerçevesinde Suudi Arabistan’a asker gönderip göndermeyeceğine ilişkin soru üzerine, “Mekke Savunma İttifakı çerçevesinde yapılması öngörülen hiçbir konuşlandırılma söz konusu değil. Öncelikle anlaşmanın bizim açımızdan onay süreçlerinin tamamlanarak yürürlüğe girmesi lazım. Türk Silahlı Kuvvetleri’nin (TSK) yabancı ülkelerde konuşlanması anayasanın 92’inci maddesindeki kurallar çerçevesinde olacaktır” dedi.

‘NÜKLEER SİLAHLARLA İLGİLİ OLARAK EN UFAK BİR UNSUR YOK’

Pakistan’ın nükleer gücünün anlaşma ile taraf ülkelerin de faydalanabileceğine dair soru üzerine, “Nükleer silahlarla ilgili olarak anlaşmada en ufak bir unsur yok. Onun için önümüzdeki dönemde yapılabilecek olan bütün bu konulardaki unsurlar için değinmiştim; objektif değerlendirmeler ve mutabakat çerçevesinde verilecek kararlara bağlı olacaktır” değerlendirmesinde bulundu.

Gümrükçü, Türkiye, Pakistan, Katar ve Endonezya arasında imzalanan ‘Bedir Mutabakatı’nın Mekke Anlaşması ile organik bir bağının olmadığını ancak aynı anlayışla hareket ettiklerini dile getirdi. Gümrükçü ayrıca Türkiye’nin Suudi Arabistan ile Yemen’deki Husi güçleri arasındaki çatışmaya dahil olmayacağını öngördüğünü ifade etti.

ANLAŞMA KABUL EDİLDİ

Ardından Anlaşmanın oylanmasına geçildi. Yapılan oylama sonucunda Anlaşma, komisyonda kabul edildi. Anlaşmanın önümüzdeki günlerde TBMM Genel Kurulu’na gelmesi planlanıyor.

‘ANLAŞMA SALDIRI ANLAŞMASI DEĞİL’

Komisyon toplantısının ardından Dışişleri Komisyonu Başkanı Fuat Oktay, gazetecilerin sorularını yanıtladı. Toplantının verimli geçtiğini ve güzel değerlendirmelerin olduğunu vurgulayan Oktay, Komisyon raporu ile birlikte Anlaşma’nın TBMM Genel Kurulu’na ineceğini ekledi. Oktay, “Bu anlaşma bir savunma anlaşması, saldırı anlaşması değil. Aynı şekilde bu herhangi üçüncü bir ülkeye karşı yapılmış bir anlaşma değil. Diğer ülkelerin katılımına açık ‘çekirdek taraflar’ diye ifade edilen Suudi Arabistan, Pakistan ve Türkiye'nin olduğu 3 katılımcı ülke var. Bu anlaşma diğer ülkelere de açık ve katılımın nasıl olacağıyla ilgili zaten usul ve esaslar zaten çalışılıyor” ifadelerini kullandı.

‘SAVAŞA MI GİDECEĞİZ? SORUSU YERSİZDİR’

Türkiye’nin Anlaşma ile bölgede önemli bir açılım gerçekleştirdiğini dile getiren Oktay, Anlaşma’nın önümüzdeki dönemde bölge için faydalar vereceğini aktararak Libya, Suriye ve Azerbaycan örneklerini anlattı. Oktay şunları kaydetti:

“Savaşa mı gideceğiz, bir yere mi katılacağız, otomatik olarak bir yere dahil mi olacağız, müdahil mi olacağız? Bu sorular tamamen yersiz sorular. Zaten buradaki tartışmalarda da Bakanlığımızın ve yetkili kurulların kurumlarımızın cevaplarında da bunu net gördük. Çünkü 3 ülkenin ‘evet’ dediği durumda harekete geçmek mümkün. Öncesinde ciddi bir değerlendirme söz konusu. Yani Türkiye'nin bu boyutta baktığımızda ‘evet’ demeyeceği hiçbir faaliyette bulunmayacağız. Silahlı kuvvetlerin yurt dışında anayasa 92’ye göre savaş ilan etme hakkı Meclis’in elinden mi alınıyor? Hayır böyle bir şey de söz konusu değil. Dolayısıyla Türkiye ne zaman dışarıya bir asker gönderme ihtiyacı duyarsa bunun ilgili tezkerelere Meclisten onay almıştır.” (DHA)