Yapay zekanın müzik endüstrisine etkilerini araştıran çalışma sonuçlandı

Esra GÜNTEPE-Uğurcan TANMAN/İSTANBUL, (DHA)- TÜRKİYE Musiki Eseri Sahipleri Meslek Birliği'nin (MESAM) desteğiyle Pro Creative tarafından hazırlanan ‘Yapay Zeka ve Türkiye Müzik Endüstrisi’ başlıklı araştırmanın sonuçları açıklandı. MESAM üyesi bin 170 müzik profesyonelinin katılımıyla gerçekleştirilen araştırmada, yapay zekanın müzik sektörüne etkileri, sanatçıların teknolojiye yaklaşımı ve telif haklarına ilişkin beklentiler ele alındı. Araştırmaya göre katılımcıların yüzde 55'i yapay zeka araçlarını belirli sıklıklarla kullandığını belirtirken, yüzde 44,2'si bu teknolojilerden henüz yararlanmadığını ifade etti. Katılımcıların yüzde 46,2'si yapay zekanın yaratıcılığı destekleyebileceğini düşünürken, yüzde 42,2'si yaratıcılığı olumsuz etkileyebileceği görüşünü paylaştı.

Pro Creative ve MESAM iş birliği, Kültür ve Turizm Bakanlığının katkılarıyla hazırlanan araştırma, Atatürk Kültür Merkezi'nde (AKM) düzenlenen lansmanla kamuoyuna duyuruldu. Mart-Temmuz 2026 döneminde gerçekleştirilen araştırmada, müzik profesyonellerinin yapay zeka teknolojilerine yönelik görüşleri; yaratıcı üretim, telif hakları, ekonomik dönüşüm ve sektörel beklentiler çerçevesinde incelendi. Araştırmanın nicel ve nitel bulguları ile uluslararası uzmanların değerlendirmeleri kitaplaştırılarak ‘Yapay Zeka ve Türkiye Müzik Endüstrisi’ adıyla yayımlandı.

Lansman programı, MESAM Bilim Kurulu Üyeleri Prof. Dr. Burcu Yıldız ve Prof. Dr. Erkan Saka, Doç. Dr. Muhammed Furkan Akıncı, MESAM İcra Kurulu Başkanı Aykut Gürel ve Av. Sertaç Oğul’un katılımıyla gerçekleştirilen söyleşiyle sona erdi.

Söyleşide yapay zekanın müzik üretim süreçlerine etkileri, insan yaratıcılığının korunması, telif hakları ve eser sahiplerinin ekonomik hakları değerlendirildi.

Katılımcılar, teknolojik gelişmelerin müzik endüstrisinde yarattığı fırsatları ve beraberinde getirdiği hukuki, etik ve ekonomik sorunları farklı perspektiflerden ele aldı.

‘KATILIMCILARIN YÜZDE 55'İ YAPAY ZEKA ARAÇLARINI KULLANIYOR’

Araştırmaya göre katılımcıların yüzde 55'i yapay zeka araçlarını belirli sıklıklarla kullandığını belirtirken, yüzde 44,2'si bu teknolojilerden henüz yararlanmadığını ifade etti. Katılımcıların yüzde 46,2'si yapay zekanın yaratıcılığı destekleyebileceğini düşünürken, yüzde 42,2'si yaratıcılığı olumsuz etkileyebileceği görüşünü paylaştı. Müzik profesyonellerinin yüzde 74,1'i yapay zeka ile üretilen müziklerin zorunlu olarak etiketlenmesi gerektiğini, yüzde 84,6'sı ise MESAM ve benzeri meslek birliklerinin bu alanda aktif politikalar geliştirmesini istedi.

‘YAPAY ZEKAYI TEHDİT OLARAK GÖRMÜYORUZ’

MESAM Yönetim Kurulu Başkanı Recep Ergül, yapay zekanın müzik sektörü için bir tehdit değil, fırsata dönüşebileceğini belirterek, geçmişte plak, kaset ve dijital müziğe geçiş süreçlerinde de benzer endişelerin yaşandığını söyledi. Teknolojik dönüşümlerin müzik sektörünü ortadan kaldırmadığını ifade eden Ergül, “Yapay zekaya kişisel olarak da meslek birliği olarak da bir tehdit gözüyle bakmıyoruz. Şüphesiz ki her dijital ve teknolojik yenilik hayatımıza pek çok güzel fırsatlar sunarken bazı şeyleri de alıp götürüyor” diye konuştu.

MESAM'ın yapay zeka alanındaki gelişmeleri yakından takip ettiğini belirten Ergül, bu konuda bilim kurulu oluşturduklarını ve yapay zekanın fikri mülkiyet boyutuna ilişkin ilkeleri açıklayan dünyadaki ilk kurumlardan biri olduklarını söyledi. Ergül, “Yapay zeka şirketleri mutlak suretle meslek birliklerine, hak sahiplerine telif ödemek zorunda. Çünkü yapay zeka bir şeyi yoktan var etmiyor. Var olan bir şeyi sentezleyip bize tekrar sunuyor” ifadelerini kullandı.

'YAPAY ZEKA İLE BESTE YAPILDIYSA TELİF KONUSU BEKLEMEDE'

Yapay zeka tarafından üretilen eserlerin telif hakları bakımından henüz net bir statüye kavuşmadığını belirten Ergül, “An itibarıyla soruyorsanız meslek birliğimizde yapay zeka gerçek bir eser statüsünde görülmüyor. Dolayısıyla üyelerimiz yapay zeka ile bir beste yapmışlarsa, sözü kendilerine aitse sözün telifini alıyor, beste beklemede; ta ki dünya adını koyuncaya kadar” dedi.

Ergül, yapay zekanın müzik sektöründe en çok demo kayıt aşamasında kullanıldığına dikkati çekerek, geleneksel yöntemlerle bir demo kaydının ortalama 30 bin liranın altında hazırlanamadığını, yapay zeka araçlarının ise bu maliyetleri önemli ölçüde düşürdüğünü ifade etti. Ergül, genişletilmiş sorumlu lisanslama modeliyle yapay zeka kullanımından kaynaklanan telif sorunlarını çözmeyi hedeflediklerini de kaydetti.

‘TÜRKİYE ARAŞTIRMADA ORTA NOKTADA YER ALIYOR’

Pro Creative adına araştırmaya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Av. Sertaç Oğul ise çalışmanın hukuk, ekonomi ve iletişim boyutlarını kapsayacak şekilde hazırlandığını söyledi. Mart-Temmuz 2026 döneminde bin 170 katılımcıyla tamamlandığını belirten Oğul, katılımcıların önemli bölümünün 45 yaş ve üzerindeki, mesleğinde 15-20 yıl ve daha fazla deneyime sahip müzik profesyonellerinden oluştuğunu aktardı.

Uluslararası araştırmalarla karşılaştırıldığında Türkiye'nin yapay zekaya yönelik yaklaşımının farklı bir noktada bulunduğunu ifade eden Oğul, “Türkiye'ye baktığımızda bu grafiğin tam ortasında duruyor. Yani hem entegre olmuşlar fakat bir yandan da endişeleri, bu hukuki sorunların farkındalar. Bu sevindirici bir çıktı oldu araştırmamız için” diye konuştu.